O Salsie

Salsa jest popularnym na całym świecie tańcem odpowiadającym muzyce również nazywanej salsą. To słowo po hiszpańsku oznacza sos lub smak, czy jak w tym przypadku styl. Salsa w muzyce narodziła się w latach 1940 - 1970 z fuzji rytmów afrokubańskich i karaibskich pod dużym wpływem jazzu. Rozwijała się zarówno na Kubie, w Portoryko, Nowym Jorku, jak i innych krajach latynoskich regionu Karaibów. Początkowo salsą nazywano wiele rozmaitych stylów muzycznych (Guajira, Mambo, Cha Cha Cha, Son Montuno, Changui, Charanga) głównie za sprawą firmy nagraniowej Fania All Stars. Budziło to pewne kontrowersje wśród muzyków (patrz słynne stwierdzenie Tito Puente - Gram mambo, a nie sos). Z czasem kontrowersje ucichły i uznano, że termin ten doskonale oddaje eklektyczny charakter zarówno muzyki jak i tańca.

Salsa czerpie z wielu różnych stylów i w rozmaitych miejscach rozwijała się pod różnymi wpływami. Duże zróżnicowanie spowodowało wyodrębnienie tak zwanych stylów salsy. Style te różnią się krokiem podstawowym, rytmicznym umiejscowieniem kroków (np. taniec na 1 lub 2) w muzyce, geometrią tańca (taniec po kole lub w linii), sposobem prowadzenia partnerki, ilością elementów akrobatycznych w tańcu, istnieniem bądź brakiem elementów solowych. Salsa na Kubie powstała jako połączenie tańca son z kubańską rumbą. Salsa w Portoryko rozwinęła się pod wpływem lokalnych tańców. Do Stanów Zjednoczonych zaś została przyniesiona przez imigrantów z regionu Karaibów (w większości z Portoryko).

Salsa tańczona jest do muzyki w metrum 4/4 opartej na dwutaktowych frazach. Cały szkielet rytmiczny salsy oparty jest na rytmie zwanym po hiszpańsku clave (czyli klucz) granym przez instrument o nazwie claves. Claves to po prostu dwa okrągłe kawałki drewna, którymi uderza się o siebie. W dwóch taktach salsy występuje 5 uderzeń clave w jednej z dwóch odmian (clave 2/3 lub clave 3/2). W ciągu tych dwóch taktów tancerz zazwyczaj wykonuje 6 kroków (3 w pierwszym i 3 w drugim takcie). Uderzenia 4 i 8 są to zazwyczaj uderzenia w których występuje pauza (w niektórych stylach pauza może występować na 1 i 5) która może być akcentowana np. poprzez tak zwany tap (czyli przytup).

Salsa jest w odróżnieniu od większości tańców towarzyskich tańczona w miejscu. Oznacza to tyle, że tańcząca para nie przemieszcza się zbyt wiele po parkiecie a obroty wykonywane są w miejscu.

Salsę można tańczyć rozmaicie umiejscawiając krok podstawowy w 2 taktach. Aby uwzględnić te różnice zdefiniowano pojęcie break, czyli moment w którym zmieniany jest kierunek poruszania się tancerzy. Jeśli mówimy, że ktoś tańczy na raz to mamy na myśli, że break w jego tańcu wypada na pierwsze i piąte uderzenie w muzyce. Jeśli na dwa to break wypada na drugie i szóste uderzenie.

Obecnie w różnych miejscach świata salsę tańczy się na każde z czterech uderzeń w takcie. Salsę w stylach północnoamerykańskich tańczy się na 2 lub 1. Salsę w stylach kubańskich tańczy się zazwyczaj na 1, 3 lub 4 (tak zwane a contra tiempo).

Shines - kroki solo
Salsę przez większą część czasu tańczy się w parze. Jednak bardziej zaawansowani tancerze pozwalają sobie często na sekwencję improwizowanych kroków solowych w celu popisania się swoją umiejętnością tańca. Sekwencje takie określa się angielskim mianem shines lub shine steps. Tańczone są one głównie w stylach północnoamerykańskich czyli stylach cross-body. Kroki te powinny być właściwie umiejscowione w muzyce. Zazwyczaj należy wykonywać je w momencie gdy grę solową rozpoczyna sekcja perkusyjna a pozostałe instrumenty milkną. Pozwala to podkreślić rytm przez wykonywanie kroków na poszczególne uderzenia instrumentów perkusyjnych.

SALSA - Style Salsy

Salsa New York Style on2 (mambo on2)
Salsa New York Style on2 to styl cross-body, czasem nazywany mambo on2 lub salsa on2. Stworzony w latach 70. przez Eddiego Torresa (urodzonego w Portoryko) przez połączenie oryginalnego mambo z latin hustle i innymi stylami tańca takimi jak pachanga i boogaloo. Od tego czasu rozwinął się pod wpływem między innymi tańca jazzowego, tańca współczesnego, tańców afrokubańskich. Tańczony jest w rytmice na 2 (tzw. break on2), partner rozpoczyna krok lewą nogą do tyłu na pierwsze uderzenie w takcie. Partnerka zaczyna swój krok na pierwsze uderzenie w takcie prawą nogą do przodu. Zmiana kierunku ruchu (czyli break) następuje na drugie uderzenie w takcie - stąd nazwa - salsa na 2. Za największych innowatorów tego stylu po Eddiem Torresie uważa się m.innymi Frankiego Martineza i Juana Matosa. Styl ten jest dla niewprawnego obserwatora dość podobny do stylu Los Angeles. O ile jednak styl Los Angeles jest bardziej dynamiczny i sportowy to styl New York jest bardziej delikatny, zmysłowy i płynny, akcentujący przez kroki lub ruch ciałem elementy rytmiczne w muzyce. W stylu nowojorskim raczej nie stosuje się figur akrobatycznych.

Salsa Los Angeles Style on1
Styl powstały w Los Angeles głównie za sprawą braci Vazquez, apogeum rozwoju osiągnął w latach 90. XX wieku. Styl L.A. jest tańczony "na 1" (pauza na 4/8, break na 1/5). Jest to styl liniowy (Cross-body), a więc wszystkie figury wykonujemy w jednej linii. Jedyna możliwa zmiana kierunku tańca to dokładnie 180° i następuje poprzez wykonanie podstawowej figury tego stylu: Cross Body Lead. Los Angeles salsa jest stylem bardzo widowiskowym i szybkim; cechuje go duża częstotliwość występowania wielokrotnych obrotów (spinów), elementy typu Butterfly (eksponowanie partnerki) jak i występowanie elementów shines oraz akrobatycznych. Ten styl jest obecnie najpopularniejszym stylem tańczonym w Polsce.

W różnych opracowaniach grupę stylów Cross-Body oznacza się również jako X-Body, XB lub XBL (Cross Body Lead). Przykładowo można się spotkać ze skrótem XB LA, czyli salsa Cross Body - styl Los Angeles, podobnie XB NY jako salsa Cross Body - New York style.

Salsa Cubana - Styl Kubański
W zasadzie jest to zestaw stylów rozwiniętych na Kubie (bądź w Stanach Zjednoczonych przez kubańskich emigrantów) różniący się głównie rytmicznym umiejscowieniem kroków. Może być tańczony na 3 i 4 (oryginalna rytmika kubańska) lub na 1 (zmieniona na potrzeby uczenia salsy osób nie będących Latynosami przez kubańskich emigrantów z Miami).

Salsa kubańska charakteryzuje się dość powolnym tempem wykonywania figur. Jest to raczej taniec chodzony niż oparty na krokach. Bardzo rzadko wykonuje się w nim więcej niż 1 obrót partnera lub partnerki w takcie. Prowadzenie w salsie kubańskiej jest dość mocne i nie zostawia partnerce wiele swobody na elementy stylingu. Figury w salsie kubańskiej wymagają często skomplikowanych zapleceń rąk tańczącej pary (tak zwane kubańskie węzły). Krok podstawowy w salsie kubańskiej nazywa się guapea i jest tańczony do przodu i do tyłu ale istnieje kilka innych wersji kroku podstawowego tańczonych na boki lub do tyłu.

W różnych opracowaniach styl kubański oznacza się również nazwą Rueda de Cassino. Rueda de Cassino tańczona jest wtedy grupowo parami według geometrii koła. Tancerze i tancerki w parach poruszają się dookoła wspólnego środka wykonując figury i zmieniając kierunek. Figury są sklasyfikowane osobnymi hiszpańsko brzmiącymi nazwami, które podczas tańczenia prowadzący grupę odpowiednio wcześniej wykrzykuje, aby następnie wszyscy jednocześnie mogli je wykonać zbiorowo, co jest bardzo widowiskowe. Niektóre z bardziej zaawansowanych figur możliwe są do wykonania jedynie w ograniczonej liczbie par. Podstawowe figury nazywają się dile que no oraz dame. Dla przykładu spis i kolejność wykonanych figur może być następujący: dame, enchufla doble, policia, adios con familia, sacala, paseala, kentucky, sombrero, bolsero, al centro, hombres derecha, mujeres izquierda, dile que no, dame.

Salsa Portorykańska
Także styl cross-body tańczony na 2. Od stylu nowojorskiego różni się krokiem podstawowym. Partner rozpoczyna w nim taniec od kroku na 2 do przodu lewą nogą. Także pauza występuje w nim innym miejscu niż w stylu nowojorskim. Jedną z odmian salsy portorykańskiej jest tańczenie na clave. Kroki wypadają wtedy na poszczególne uderzenia tego instrumentu czyli 2, 3, 5, 6i oraz 8 (dla clave 2/3). Ponieważ czwarte uderzenie przypada na połówkową wartość można nazwać ten sposób tańczenia stylem synkopowanym. Figury stosowane w stylu portorykańskim są dość proste, tancerzy stosują za to dużo kroków solowych (shine steps) i skupiają się na elegancji kroku podstawowego.

Salsa Palladium Mambo
Zwanym czasem także power on2. Jest to w dzisiejszych czasach bardzo rzadko tańczony styl. Przed stworzeniem współczesnego stylu nowojorskiego przez Eddiego Torresa był głównym sposobem tańczenia w Nowym Jorku. Timing jest w zasadzie identyczny jak w stylu portorykańskim (ale nie w wersji tańczonej na clave).

Salsa Kolumbijska
Salsowa kultura taneczna Kolumbii może być postrzegana w dwojaki sposób. Generalnie, sposób tańczenia salsy w Kolumbii przypomina taniec narodowy - czyli Cumbię. Charakterystyczny jest falujący ruch bioder, podstawowe kroki podobne do kroków mambo, lecz przyprawione karaibskim luzem, oraz łatwe do prowadzenia obroty. W ten sposób tańczy się w Medellin, Bogocie, Cartagenie. Sposób ten jest widoczny na parkietach Panamy, Wenezueli, Peru, Chile i wszędzie tam gdzie jest grana cumbia oraz panuje dominacja kolumbijskiej mody tanecznej. Z drugiej strony mamy także kolumbijskie miasto CALI, które już w latach 70-tych zdobyło renomę i sławę Światowej Stolicy Salsy. Mieszkańcy Cali upodobali sobie szybkie mambo jako fundament swojego stylu. Jako jedyny styl salsy, Salsa Calena łączy w sobie tańce i rytmy z których salsa powstała. Oznacza to że jest to mieszanka tańców takich jak: Mambo, Cha cha cha, Pachanga, Boogaloo, Cumbia, Guaracha. Styl ten charakteryzuje się wręcz fenomenalną pracą stóp wykonywaną do tzw. Salsa dura (czyli szybka, mocna salsa). Sami Calenos określają swoją salsę jako: 'Dura en pies' - co oznacza że większy nacisk kładzie się na prace nóg i kreatywność tancerzy. Często spotkać się można z tym że na imprezach tanecznych puszczana jest salsa w szybszym tempie, tak aby tancerze mogli się naprawdę wyszaleć. Po dziś dzień Calenos mają renomę najlepszych tancerzy w Ameryce Łacińskiej. Potwierdzają to tytuły Niekwestionowanych Mistrzów Salsy ( Undisputed Salsa Champions) jakie to reprezentanci Kolumbii zdobywają w wielu turniejach (np.: WSF). Styl ten jak i kultura Kolumbii przed długi czas miały problemy w przedostaniu się do świadomości amerykanów i Europejczyków ze względu na problemy polityczne oraz narkotykowe. Przez wiele osób jest on uważany za najtrudniejszy styl, przeznaczony dla zaawansowanych tancerzy. Powoli jednak zdobywa popularność w Europie. Otwierane są szkoły uczące tego stylu we Francji, Włoszech, Hiszpanii.... a nawet w Polsce.

Salsa Millennium
Styl oryginalnie stworzony przez znakomitych tancerzy - Al'a "Liquid Silver" Espinoze i Eddie "The Salsa Freak" Espinoze. Nie jest on popularny w Europie, nie można się go nauczyć praktycznie nigdzie w Polsce. Styl Millennium jest łatwiejszy do nauczenia niż tradycyjna salsa, jak twierdzą jego twórcy. Oparty na połączeniu dwóch najbardziej podstawowych figure salsowych - obrót po ręką i cross body - styl ten pozwala początkującym salsowiczom na bardzo szybkie wyjście na parkiet. Ta prosta kombinacja nazywana jest "Millennium Break". Z czasem rozwoju tancerzy, ich postęp może być zauważony w zwiększonym obyciu w interpretacji muzyki, podczas wykonywania wcześniej wspomnianej kombinacji. Styl Millennium uwalnia od niektórych technicznych i tanecznych wyzwań, jakie stawia tradycyjna salsa, włączając w to takie jak: presja prowadzących (Panów;)), aby stworzyć cały repertuar skomplikowanych prowadzeń w celu "usatysfakcjonowania" partnerek, z którymi tańczą; tendencja do "odtwarzania" wyuczonych długich sekwencji figurek, włącznie z takimi segmentami, które akurat niekoniecznie pasują do danej muzyki, bądź nie są możliwe do wykonania dla partnera, a także powtarzania ogromnych ilości spinów i systemów obrotów do szybkiego tempa, co może być wykańczające psychicznie i fizycznie dla prowadzonych. Jednak nie oznacza to, że styl ten nie wnosi kompletnie nic do tańca danej pary, tlko ze względu na fakt, że opiera się na figurach prostych. W Millennium, najprostsze salsowe techniki obrotów są pełne interpretacji, ekspresywnego ruchu ciała, doskonale zgrywając się przy tym ze wszystkimi uderzeniami I przerwami w muzyce.

Kładzie się tutaj nacisk na indywidualną ekspresję każdego z tancerzy oraz interpretację muzyki właściwą dla każdego z osobna. Dla przykładu - podczas przerw w muzyce, tancerze skłaniani są do przerw w tańczeniu, dopóki dźwięki nie zaczną rozbrzmiewać na nowo. Podobnie, zachęcani są do pokazania szeregu dźwgni i obniżeń tak aby zbiec się nimi z uderzeniami w muzyce. Kiedy muzyka wchodzi w fazę staccato, tancerze idąc za rytmem powinni wykazać się umiejętnością wykorzystania ruchów ciała i kroków. "Powodem dla stworzenia Salsy Millennium, było zachęcenie ludzi do bardziej lirycznego tańca, do słuchania muzyki i umiejętności cieszenia się nią, a także dla "rozmowy" oraz wspólnego sprawiania sobie radości w tańcu obydwojga partnerów"(Eddie "The Salsa Freak").

*informacje o stylach salsy: http://www.wikipedia.org